|
Takýntýlar genellikle ergenlik veya genç eriþkinlik döneminde baþlasa da çocuk ve ergenlerde de sýklýkla takýntýlar görülmektedir. Burada bahsettiðimiz takýntýlar herkeste görülebilenden çok daha yoðun, çok daha fazla sayýda ve gündelik yaþamý etkileyen düzeyde olduðu zaman uzman yardýmý gerekmektedir. Bu duruma týp dilinde ‘obsesif kompulsif bozukluk’ denmektedir.
Takýntý veya obsesyon dediðimiz; kiþiye saçma gelse de aklýna gelen, tekrarlayan ýsrarlý düþünce, dürtüler ya da fikirlerdir. Takýntý o kiþide kaygýya yol açar ve akýla gelen bu düþünceleri ortadan kaldýrmak ve kaygýyý azaltmak için kiþi bazý aþýrý davranýþlar yapar ya da kaçýnma davranýþlarýnda bulunur. Bunlara da kompulsiyon denir. Obsesyonlar yani takýntýlar zihnini meþgul ederken onu zihninden silmek için tüm zamanýný kaplayan, çocuðun okul, sosyal ortamýný etkileyebilen üzerine bir de ekstra davranýþlar biner. Büyükler yani eriþkinler kendilerini rahatsýz eden bu düþünce ve yaptýklarý bu törensel davranýþlarýndan rahatsýz olduklarý halde çocuklarýn aileleri tarafýndan fark edilen davranýþlar sonucu çocuk psikiyatrisi polikliniðine baþvurmaktadýrlar.
Takýntýlý düþünceler çocuðun yaþýna göre deðiþiklik göstermektedir. Takýntýlarýn en sýk ortaya çýktýðý yaþ 7 iken, ortalama baþlangýç yaþý 10’dur. Ebeveynlerine zarar geleceði takýntýsý çocuklarda çok sýk rastlanýr. Kendisine ya da yakýnlarýnda hastalýk olmasý endiþesi ile kendini ve yakýnlarýný devamlý olarak kontrol altýnda tutabilirler; bu yüzden okula gitmeyi reddebilirler veya sýk sýk evi telefonla kontrol edebilir. Bunlardan baþka, kirlenmekten, mikrop kapmaktan endiþelenme, kendini kirli hissettiði için sýk sýk ve uzun törensel el yýkamalarda bulunma, banyoda uzun süre kalma, tuvaletten çýkamama, eþyalarýn ayný yerde ya da simetrik durmasýný isteme ve olmadýðýnda kaygýlanarak kontrol etmek, sürekli düzeltmek, emin olamama nedeniyle yaptýðý davranýþlarý sürekli kontrol etme veya tekrar tekrar yapma, dini takýntýlar nedeniyle sürekli aþýrý dini uðraþlar içinde bulunma, belli rakamlarýn veya davranýþlarýn uðursuz olduðuna inanarak belli hareketleri hep ayný sayýda yapma gibi gibi düþünce ve davranýþlarda bulunurlar.
Takýntýlar, uzun yýllar devam etme eðilimi olan psikolojik sorunlardýr. Zaman içinde takýntýlarýn yoðunluðu ve içeriðinde farklýlýklar olabilmektedir.
Bu takýntýlar çocuk veya ergenin tüm zamanýný alarak okula gitmesini, oyun oynamasýný, arkadaþlarýyla görüþmesini , ders çalýþmasý konsantre olmasýný engellediðinde aileler bu davranýþlarý yapmamalarýný istemektedir. Hatta onlarý kýnamakta, cezalandýrmakta ya da takýntýlý düþünceyi artýran davranýþlara devam etmelerine yardýmcý olabilmektedirler. O yüzden öncelikle çocuðun takýntýlarý öncelikle ortaya çýkarýlmalý, doðal olarak kabul edilmeli, aile bilgilendirilerek tedaviye baþlanýlmalýdýr. Tedavide ilaç tedavileri ve biliþsel davranýþçý terapi tedavileri uygulanabilmekte ve tedaviden fayda görebilmektedirler. Tedavi sürecinde aile ve öðretmenden yardým saðlanabilir.
|